Measurement / Te Ine

English → Māori

A vocabulary list relating to this area of mathematical understanding.

He rārangi kupu e pā ana ki tēnei peka o te wānanga pāngarau.

April Noun

Paengawhāwhā (kupu kē atu: Āperira)

August Noun

Hereturikōkā (kupu kē atu: Ākuhata [kupu mino])

afternoon Noun

ahiahi

altitude, height, high, tall Noun, Adjective

teitei (kupu kē atu: tāroaroa [of a person], tiketike)

amount, dimension, numerous, quantity, plentiful, size, large Noun

rahi ~nga (kupu kē atu: nui, maha)

analogue clock Noun

karaka ringa (takenga mai: ringa - arm, hand)

analogue time Noun

wā-ringa

angle Noun

koki

anthropometric data Noun

raraunga ine tinana

approximate Intransitive Verb, Adjective

āwhiwhi

area Noun

horahanga (takenga mai: hora – spread out)

autumn Noun

tokerau (kupu kē atu: ngahuru)

autumn Noun

ngahuru (kupu kē atu: tokerau)

balance (for measuring weight) Noun

whārite ine-taumaha (kupu kē atu: taputapu whakataurite)

balance (for measuring weight)

taputapu whakataurite (kupu kē atu: whārite ine taumaha)

before dawn Noun

ata pō

big Adjective

nui (kupu kē atu: rahi)

breadth, wide, width Noun, Adjective

whānui

calendar Noun

maramataka

capacity Noun

kītanga

cardinal number Noun

tau maha

cent Noun

hēneti (takenga mai: He kupu mino.)

centimetre Noun

mitarau (tohu: cm) (kupu kē atu: henemita)

change, convert Transitive Verb

huri ~hia ~hanga

circumference, perimeter Noun

paenga

clinometer Noun

ine-rōnaki (takenga mai: ine – measure; rōnaki – sloping, slanting)

clock, o'clock Noun

karaka (takenga mai: He kupu mino.) (kupu kē atu: matawā)

coin Noun

uka (kupu kē atu: kapa, moniuka)

compass (direction) Noun

kāpehu

constant rate of decline Noun

pāpātanga hekenga pūmau

constant rate of growth Noun

pāpātanga tipu pūmau

continuous Adjective, Intransitive Verb

motukore (takenga mai: motu – severed, broken off; kore – not, negative) (kupu kē atu: whaiwhai)

correct, right Intransitive Verb, Adjective

tika (kupu kē atu: tōtika)

cubic centimetre Noun

mitarau pūtoru (tohu: cm3)

cubic metre Noun

mita pūtoru (tohu: m3)

December Noun

Hakihea (kupu kē atu: Tīhema [kupu mino])

dawn Noun

ata hāpara (kupu kē atu: tākiritanga)

day Noun

rā (kupu kē atu: rangi)

daylight Noun

awatea

decimal place, decimal digits Noun

mati whaiira (takenga mai: mati – digit; whai – possess, follow; ira – decimal point) (kupu kē atu: mati ā-ira)

deep, depth Noun, Adjective

hōhonu

degree (angle and temperature) Noun

putu (tohu: º) (takenga mai: putu - lie one upon another) (kupu kē atu: tākiri [kupu mino])

degrees Celsius Noun

waeine tohurau (tohu: °C) (kupu kē atu: waeine Celsius)

density Adjective

kiato

diary Noun

rātaka

digital clock Noun

karaka mati (takenga mai: mati - digit; mati [matihiko] - digital)

digital scales Noun

ine-taumaha matihiko

digital thermometer Noun

ine-mahana matihiko

digital time Noun

wā-mati

direct comparison Noun

whakatairite mata ki te mata (kupu kē atu: whakatairite torotika)

direction, bearing, orientation, directed toward Noun, Intransitive Verb

ahu ~tia ~ nga (kupu kē atu: anga, aro ~nga)

discrete Adjective, Intransitive Verb

motumotu (takenga mai: motumotu – divided into isolated portions)

distant, distance Noun, Adjective, Adverb

tawhiti (kupu kē atu: mamao)

dollar Noun

tāra

double, triple Noun, Transitive Verb, Adjective, Adverb

rearua, reatoru ~tia ... (takenga mai: rea [whakarea] – multiply; rua – two)

early dawn Noun

ata pūao (kupu kē atu: ata iti)

east Noun

rāwhiti (kupu kē atu: waho)

easy, light (mass), simple Adjective

māmā

equal Intransitive Verb, Adjective

rite (tohu: =)

equal, congruent Adjective

ōrite (tohu: =)

equivalent (size), same amount Adjective

ōrite te rahi

estimate Noun, Transitive Verb

whakatau tata ~ngia (takenga mai: whakatau – conclude; tata – near)

evening Noun

ahiahi pō (kupu kē atu: pō nehu)

exchange rate Noun

pāpātanga whakawhiti

February Noun

Huitanguru (kupu kē atu: Pēpuere [kupu mino])

Friday Noun

Rāmere (kupu kē atu: Paraire [kupu mino])

fathom (length measurement of outstretched arms) Noun

mārō

foot Noun

pūtu (takenga mai: He kupu mino)

forefinger width (unit of measurement) Noun

mati

gallon Noun

kārani (takenga mai: he kupu mino) (kupu kē atu: kereona)

gram Noun

karamu (tohu: g) (takenga mai: He kupu mino.) (kupu kē atu: karama, ramu)

growth rate, rate of growth Noun

pāpātanga tipu

half, third, quarter ... Noun, Adjective

haurua, hautoru, hauwhā ... (tohu: {{1⁄2 }}, {{1⁄3 }}, {{1⁄4 }} ...)

handspan Noun

matikara

heavy, weight Noun, Adjective

taumaha

hectare Noun

heketea (tohu: ha) (takenga mai: He kupu mino.)

height (of a person), tall Noun, Adjective

tāroaroa

hour Noun

haora (takenga mai: He kupu mino.)

imperial unit of measure Noun

waeine Ingarangi (takenga mai: Ingarangi [kupu mino] - England)

inch Noun

īnihi (takenga mai: he kupu mino)

indirect comparison Noun

whakatairite autaki (takenga mai: whakatairite - to compare; autaki - circuitous, roundabout, indirect route)

invariant, fixed, constant Intransitive Verb, Adjective

pūmau

January Noun

Kohitātea (kupu kē atu: Hānuere [kupu mino])

July Noun

Hōngongoi (kupu kē atu: Hūrae)

June Noun

Pipiri (kupu kē atu: Hune)

just after sunrise Noun

ata tū

kilogram Noun

manokaramu (tohu: kg) (kupu kē atu: kirokaramu, kiroramu, manoramu)

kilolitre Noun

manorita (tohu: kl) (kupu kē atu: kirorita)

kilometre Noun

manomita (tohu: km) (kupu kē atu: kiromita)

kilometres per hour Noun

manomita i te haora (tohu: km/h) (takenga mai: mano - thousand; mita [kupu mino] - metre; haora [kupu mino] - hour)

kitchen measuring apparatus Noun

taputapu ine kīhini

laser measure Noun

ine-taiaho

latitude Noun

ahopae (takenga mai: aho – line; pae – horizontal)

leap year Noun

tau kuhurangi (takenga mai: tau – year; kuhu – insert; rangi – day) (kupu kē atu: tau pekerangi)

length, long Noun, Adjective

roa ~nga (kupu kē atu: whāroa)

limit of accuracy Noun

tepe o te tōtika (takenga mai: tepe – boundary, limit; tōtika –accurate, accuracy)

line scale, linear scale (for a map) Noun

rārangi hurirahi

litre Noun

rita (tohu: l)

longitude Noun

ahopou (takenga mai: aho - line; pou [poutū] - vertical)

March Noun

Poutūterangi (kupu kē atu: Māehe)

Monday Noun

Rāhina (kupu kē atu: Mane [kupu mino])

margin of error Noun

pae hapa (takenga mai: pae - region, boundary)

mass Noun

papatipu (takenga mai: papatipu – solid mass)

measure, measurement Noun, Transitive Verb

ine ~a ~nga

measurement converter Noun

pūtahuri inenga

measurement from tip of the hand to the elbow Noun

tuke

measuring cup Noun

kapu ine

measuring device Noun

taputapu ine (kupu kē atu: pūrere ine)

measuring jug Noun

ipu ine

measuring jug Noun

ipu ine-kītanga (kupu kē atu: puoto ine)

measuring spoon Noun

koko ine

measuring wheel Noun

wīra ine

meridian, midday, noon Noun

tūhoetanga o te rā (kupu kē atu: poupoutanga o te rā, rānui)

method, technique, convention, meaning Noun

tikanga

metre Noun

mita (tohu: m) (takenga mai: He kupu mino.)

metres per second Noun

mita i te hākona (tohu: m/s) (takenga mai: mita [kupu mino] - metre; hākona [kupu mino] - second)

metric unit Noun

waeine ngahuru

midday, meridian, noon Noun

poupoutanga o te rā (takenga mai: poupou – aloft, on the meridian) (kupu kē atu: rānui, tūhoetanga o te rā)

midnight Noun

waenganui pō (kupu kē atu: weheruatanga [o te] pō)

midnight Noun

weheruatanga (o te) pō (kupu kē atu: waenganui pō)

mile Noun

māero (takenga mai: he kupu mino)

milligram Noun

karamumano (tohu: mg) (kupu kē atu: karamamano, mirikaramu, miriramu, ramumano)

millilitre Noun

ritamano (tohu: ml) (kupu kē atu: miririta)

millimetre Noun

mitamano (tohu: mm) (kupu kē atu: mirimita)

minute Noun

meneti (takenga mai: He kupu mino.) (kupu kē atu: miniti)

month Noun

marama

morning Noun

ata

November Noun

Whiringa ā-rangi (kupu kē atu: Noema)

narrow Adjective

whāiti (kupu kē atu: kūiti)

night Noun

non-standard Adjective

arokē (takenga mai: aro - focus, have a certain direction; kē – different, other, strange)

non-standard unit of measurement Noun

waeine arokē

noon, meridian, midday Noun

rānui (kupu kē atu: poupoutanga o te rā, tūhoetanga o te rā)

north-east Noun

rāwhiti-mā-raki

numerous, amount, many Noun, Adjective

maha (kupu kē atu: huhua)

October Noun

Whiringa ā-nuku (kupu kē atu: Oketopa)

odometer Noun

ine-tawhiti

ordinal number Noun

tau raupapa

ounce Noun

aunihi (takenga mai: he kupu mino)

overlap Noun, Transitive Verb

inaki

pace, step (measurement) Noun, Intransitive Verb

whetoko (kupu kē atu: tāwhaiwhai, tīkei, whakaraka)

passage of time Noun

takanga o te wā

pi Noun

pae (tohu: π) (takenga mai: He kupu mino [reo Kiriki].)

point on a scale Noun

tauwhata (takenga mai: tau – number, alight, come to rest; whata [āwhata] – scale)

pound Noun

pāuna (takenga mai: he kupu mino)

presently, soon adverb (time)

ākuanei (kupu kē atu: ā kō ake nei)

problem-solving Noun, Intransitive Verb

whakaoti rapanga

protractor Noun

ine-koki

quart Noun

kuata (takenga mai: he kupu mino)

rate Noun

pāpātanga (tohu: /) (takenga mai: pā – connected with)

rate of change Noun

pāpātanga o te whiti (takenga mai: pāpātanga – rate; whiti – change)

rate of decline, rate of decay, decay rate Noun

pāpātanga heke

ratio scale (for a map) Noun

ōwehenga hurirahi

ratio unit, derived unit Noun

waeine pāpātanga

round (a number) Noun, Transitive Verb

whakaawhiwhi ~a ~ nga (takenga mai: whaka – causative prefix, to make; āwhiwhi – near, approximate)

ruler Noun

rūri (takenga mai: He kupu mino.) (kupu kē atu: tauine)

Saturday Noun

Rāhoroi (kupu kē atu: Hatarei [kupu mino])

September Noun

Mahuru (kupu kē atu: Hepetema)

Sunday Noun

Rātapu

sand clock Noun

karaka one (kupu kē atu: onetaka)

scale Noun

āwhata (takenga mai: arawhata – ladder)

scale drawing, scale diagram Noun

hoahoa hurirahi (takenga mai: huri - to change; rahi - size) (kupu kē atu: tānga hurirahi)

scale factor (for enlargement, or reduction) Noun

tau hurirahi (takenga mai: tau – number; huri - to change; rahi – size) (kupu kē atu: tau whakarahi)

scale or apparatus (for measuring weight) Noun

ine-taumaha

season Noun

kaupeka (o te tau) (kupu kē atu: pekanga o te tau)

second (unit of time) Noun

hākona (takenga mai: He kupu mino.) (kupu kē atu: hēkona)

semicircumference Noun

paenga (o te) porowhita haurua

short Adjective

poto

significant figure (digit) Noun

mati whai tikanga (takenga mai: mati – digit; whai – possess, follow; tikanga – meaning)

small Adjective

iti (kupu kē atu: paku)

small Adjective

paku (kupu kē atu: iti)

solve, complete Transitive Verb

whakaoti ~a

south Noun

runga (kupu kē atu: tonga)

south-east Noun

rāwhiti-mā-tonga

speed, fast Noun, Adjective

tere (kupu kē atu: horo)

speedometer Noun

ine-tere

spring (season) Noun

aroaromahana (kupu kē atu: kōanga)

spring (season) Noun

kōanga (kupu kē atu: aroaromahana)

spring scale Noun

whana ine-taumaha

square centimetre Noun

mitarau pūrua (tohu: cm2)

square metre Noun

mita pūrua (tohu: m2)

standard Adjective

arowhānui (takenga mai: aro - focus, have a certain direction; whanui – broad, wide)

standard unit of measurement Noun

waeine arowhānui

stanine Noun

āwhata-iwa (takenga mai: āwhata - scale; iwa - nine)

statement scale (for a map) Noun

tauākī hurirahi

stone Noun

tōne (takenga mai: he kupu mino)

stop watch Noun

wati tū

strategy Noun

rautaki (takenga mai: rau [rauhanga] – cunning, resourceful; taki – lead, bring along)

summer Noun

raumati (kupu kē atu: matiti)

summer Noun

matiti (kupu kē atu: raumati)

sundial Noun

karaka ātārangi

sunrise Noun

whitinga o te rā

sunset Noun

tōnga o te rā (kupu kē atu: torengi ~tanga)

surface area Noun

horahanga mata

Thursday Noun

Rāpare (kupu kē atu: Tāite [kupu mino])

Tuesday Noun

Rātū (kupu kē atu: Tūrei [kupu mino])

tape measure, measuring tape Noun

taura ine (kupu kē atu: rūri tākai, tēpa ine, taura tīeke)

temperature Noun

paemahana (takenga mai: pae - margin, boundary, threshold; mahana – warm) (kupu kē atu: mahana, pāmahana)

thermometer Noun

ine-mahana

thick Adjective

mātotoru

thin Adjective

tūpuhi (kupu kē atu: hīroki, rahirahi)

thumb width Noun

kōnui (kupu kē atu: tōnui)

time Noun

wā (kupu kē atu: tāima)

time zone Noun

rohe wā

timeline Noun

rārangi wā

timer Noun

ine-wā

timetable Noun

wātaka

tomorrow adverb (time)

āpōpō

tonne Noun

tana (tohu: t) (kupu kē atu: manokiro)

twenty-four hour time Noun

wā-rua tekau mā whā (whakapotonga: wā-24)

unit of measurement Noun

waeine (takenga mai: wae – divide, part, portion; ine – measure)

unit rate Noun

pāpātanga waetahi

variable Noun, Intransitive Verb, Adjective

taurangi

very small Adjective

moroiti

volume Noun

rōrahi (takenga mai: rō [roto] – inside; rahi – size)

volume measuring instrument Noun

ine-rōrahi

Wednesday Noun

Rāapa (kupu kē atu: Wenerei [kupu mino])

week Noun

wiki

weight (for measuring mass) Noun

maihea (takenga mai: maihea – sinker for fishing line)

winter Noun

hōtoke (kupu kē atu: takurua)

winter Noun

takurua (kupu kē atu: hōtoke)

yard Noun

iari (takenga mai: He kupu mino.)

year Noun

tau

yesterday Noun, adverb (time)

inanahi