Pāngarau

taurangi

variable

tūingoa, tūmahi poro, tūāhua

WHAKAMĀRAMA

Ko tētahi rahinga, tētahi āhuatanga kāore e noho pūmau te uara - ka rerekē haere, ka taea rānei te whakarerekē. Ka whakamahia he pū (reta) hei whakaatu taurangi.

An amount, or phenomenom which can change in value. A letter is used to show a variable.

Tauira KŌrero

He aha ngā taurangi rerekē i roto i te kīanga nei?

He taurangi te paemahana nā te mea kāore e noho pūmau, ka rerekē haere i te takanga o te wā.

WhakamĀrama Āpitihanga

Hei tauira o tēnei mea te taurangi:

  • Ko te tāima e tō ai te rā i te ahiahi. Kāore e noho pūmau, ka rerekē haere. Ka taea te whakaatu ki te tūtohi:

I ētahi horopaki e whakawhirinaki ana te uara o tētahi taurangi (ka kīia ko te taurangi whakamauru) ki taurangi kē atu (ka kīia ko te taurangi wehe kē). Mēnā ka whakarerekēngia te taurangi wehe kē, ka rerekē anō te taurangi whakamauru. Hei tauira, ko te utu waka tono:

Ko te whārite hei tātai i te utu mō tētahi waka tono: u = 3t + 2 (u = utu, t = te tawhiti o te haere)

Ko te utu (u) te taurangi whakamauru (e whakawhirinaki ana ki te tawhiti o te haere), ko te tawhiti (t) te taurangi wehe kē. Ka whakaaturia te taurangi wehe kē ki te tuaka pae o te kauwhata, ko te taurangi whakamauru ki te tuaka pou:

I roto i te kīanga nei, e toru ngā taurangi rerekē – ko te a, te e, me te h: 5a − 3a + 4h a + e + 3h
E taea ana ngā taurangi tairite te whakakao hei whakarūnā i te kīanga:

5a − 3a + 4h a + e + 3h
= 5a − 3a a + 4h + 3h + e
= a + 7h + e

Kāore e tika ana kia tāpiria ngā taurangi rerekē. Arā: 5a + 3h ≠ 8ah

Arā hoki te taurangi whakatina. Ka noho pūmau tēnei taurangi e tōkeke ai tētahi whakamātau. Hei tauira, ko te tuku i tētahi tōneke kia rere whakararo i tētahi rōnaki:

I tēnei whakamātau, ka puritia kia pūmau te rahi me te taumaha o te tōneke. Ka kīia tērā ko te taurangi whakatina. Ka whakarerekēngia te teitei o te rōnaki, koia te taurangi wehe kē. Ko te tawhiti o te haere o te tōneke te taurangi e tirotirohia ana, koia te taurangi whakamauru.

Tauira KŌrero

He aha ngā taurangi rerekē i roto i te kīanga nei?

He taurangi te paemahana nā te mea kāore e noho pūmau, ka rerekē haere i te takanga o te wā.

WhakamĀrama Āpitihanga