Pāngarau

pāpātanga o te whiti

rate of change

tūingoa

WHAKAMĀRAMA

Ko te tere o te rerekē haere o tētahi āhuatanga i roto i te takanga o te wā. Ko te kauwhata rārangi te mea e tino whakamahia ana hei whakaatu i te pāpātanga o te whiti, ka whakaaturia te wā ki te tuaka pae. Hei tauira, ko te tāroaroa o tētahi tipu i te takanga o te wā.

The speed at which something changes over time. Line graphs are usually used to show rates of change, with time being shown on the horizontal axis. For example, the height of a plant over time.

Tauira KŌrero

Whakaaturia te pāpātanga o te whiti ki te kauwhata rārangi.

Tātaihia te pāpātanga o te whiti mai i te rā tuatahi ki te rā tuarima.

Mēnā he tino poupou te rōnaki o te kauwhata, he tino tere te pāpātanga o te whiti.

WhakamĀrama Āpitihanga

He kauwhata rārangi tēnei e whakaatu ana i te tawhiti o tētahi tangata i tōna kāinga i te takanga o ngā haora i tētahi rangi:

Ko te rōnaki o te rārangi o te kauwhata hei whakaatu i te pāpātanga o te whiti. Arā:

  • Mēnā e tino piki ana te rōnaki, he tino tere te whiti (he tino tere te tawhiti haere o te tangata i tōna kāinga - ko te ‘e’ i te kauwhata i runga nei).
  • Me he māmā te piki o te rōnaki, he pōturi te whiti (kāore e tino tere te tawhiti haere o te tangata i tōna kāinga - ko te ‘i’ i te kauwhata i runga nei).
  • Mēnā he huapae te rārangi, kāore e whiti ana (ka pūmau tonu te tawhiti o te tangata i tōna kāinga - ko te ‘a’, te ‘h’, te ‘k’ me te ‘n’ i te kauwhata i runga nei).
  • Me he māmā te heke o te rārangi, he pōturi te whiti (kāore e tino tere te pātata haere o te tangata ki tōna kāinga).
  • Mēnā e tino heke ana te rōnaki, he tino tere te whiti (he tere te pātata haere o te tangata ki tōna kāinga - ko te ‘m’ i te kauwhata i runga nei).

E toru ngā momo pāpātanga tipu e whakaaturia ana ki ngā kauwhata nei:

Ko te pāpātanga tipu pūmau i te takanga o te wā.

He rārangi torotika whakapiki te āhua o te kauwhata.

Ko te y = 2x hei tauira o te whārite o tēnei momo kauwhata.

ko te pāpātanga tipuranga pūkōaro i te takanga o te wā.

He tere te tipu i te tīmatanga, ka pōturi haere, ka pōturi haere.

Ko te y = pūkōaro2x hei tauira o te whārite o tēnei momo kauwhata.

Ko te pāpātanga tipuranga taupū i te takanga o te wā.

He pōturi te tipu i te tīmatanga, ka hohoro haere, ka hohoro haere.

Ko te y = 2x hei tauira o te whārite o tēnei momo kauwhata.

E toru ngā momo pāpātanga heke e whakaaturia ana ki ngā kauwhata nei:

Ko te pāpātanga hekenga pūmau i te takanga o te wā.

He rārangi torotika whakaheke te āhua o te kauwhata.

Ko te y = -2x + 7 hei tauira o te whārite o tēnei momo kauwhata.

Ko te pāpātanga hekenga pūkōaro i te takanga o te wā.

He tere te heke i te tīmatanga, ka pōturi haere, ka pōturi haere.

Ko te y = pūkōaro1/2 x hei tauira o te whārite o tēnei momo kauwhata.

Ko te pāpātanga hekenga taupū i te takanga o te wā.

He pōturi te heke i te tīmatanga, ka hohoro haere, ka hohoro haere.

Ko te y = -(2x) hei tauira o te whārite o tēnei momo kauwhata.

Takenga Mai

pāpātanga - rate

whiti - change

Tauira KŌrero

Whakaaturia te pāpātanga o te whiti ki te kauwhata rārangi.

Tātaihia te pāpātanga o te whiti mai i te rā tuatahi ki te rā tuarima.

Mēnā he tino poupou te rōnaki o te kauwhata, he tino tere te pāpātanga o te whiti.

WhakamĀrama Āpitihanga