Para Kore

kirihou

plastic

tūingoa, tūāhua

WHAKAMĀRAMA

He momo matū horihori ka hangaia ki te ranunga tuatini o te waerau me ngā matū whaiwaro, pēnei i te hinu māori, i te kapuni me te waro. Nō nā noa nei ka hangaia ki te papatipu koiora, pēnei i te kānga me te tōhuka (ka kīia ērā he kirihou koiora)   Kei ngā tekau mano hemihemi te maha o ngā momo kirihou rerekē. He rerekē te ranunga matū o tēnā me tēnā, nō reira he rerekē anō ngā āhuatanga ōkiko, pēnei i te tāwariwari me te whakamakiki, i te puata me te puata-kore, i te parenga o te mātao me te wera, i te pōpopo me te ngāwherewhere. Nā ēnei āhuatanga tini, e tino whaitake ana te kirihou hei hanga i ngā hautaonga huhua o ia rā, engari he maha anō hoki ngā whakararu taiao ka hua ake i te waihangatanga o te kirihou, me te para kirihou. 

Types of synthetic material that are made from complex mixtures of polymers and chemicals that are extracted from fossil carbon such as crude oil, natural gas, and coal. More recently, plastics have been made from biomass such as corn and sugar cane (bioplastics). There are tens of thousands of different types of plastic products, each with different combinations of chemicals and polymers. Plastics can have different functional properties depending on their chemical make-up. For example, flexibility, rigidity, transparency, opacity, resistance to cold or to heat, and degradeability. This versatility means plastics are used for a huge range of everyday items, however there are many environmental problems that are arise from the manufacturing of plastic and from plastic waste.

Tauira KŌrero

Nā tētahi mātanga pūtaiao nō Peretiama te kirihou tuatahi i whakaputa i te tau 1907.

He aha ngā momo kirihou e hangaruatia ana i te taupuni hangarua o te tāone?

He mea whakakore te whakamahinga o te pēke kirihou hei kawe hokohoko i te tau 2019.

WhakamĀrama Āpitihanga

Ko te hinu māori te tino rawa e hangaia ai ngā momo kirihou katoa, nō reira he nui te pūngao ka whakapaua hei waihanga kirihou, he nui hoki te parahanga ka hua ake. Tāpiri atu ki tērā, he nui te whakamahinga o te kirihou hei waihanga hautaonga tukutahi, pērā i te pātara inu. Kotahi piriona hemihemi ngā ipu kirihou ka porowhiua i Aotearoa i ia tau. Ko te waihangatanga me te porowhiunga o te kirihou tētahi mea e tino whakakino ana i te taiao, e tino whakapiki ana i te tukutanga o te haurehu kati mahana, waihoki i te āhuarangi hurihuri.  

He maha ngā kirihou rerekē, kua wehewehea ki ngā  rōpū matua e whitu nei. Ka hangaruatia te kirihou 1, 2 me te 5 i Aotearoa whānui, ko ērā atu kāore e whakaaehia i te nuinga o ngā taupuni hangarua o te motu:



He tea te nuinga, he pūioio.  

Ka whakamahia hei waihanga ipu wai.  

Ko te 70° te pae rewa. 



He pakari, he mārō.  

Ka whakamahia hei hanga ipu  miraka, ipu hangarua, ipu wē horoi, pēke hokomaha, taputapu tao.  

Ko te 135° te pae rewa. 



He pakari, he pīngore ētahi, he mārō ētahi.  

Ka whakamahia hei hanga paipa wai, hei hanga taonga tākaro mā te tamariki, tākai kai anō hoki.  

Ko te 75° te pae rewa. 



He ngohengohe, he pīngore, he kōataata te nuinga.  

Ka whakamahia  hei hanga pēke kirihou (pērā i te pēke kirihou para), tākai anō hoki. 

Ko te 80°  te pae rewa. 



He pūioio, he mārō ētahi, he āhua pīngore ētahi.  

Ka whakamahia hei hanga ipu ahikirīmi, perēti ngaruiti, waehanga motukā hoki. 

Ko te 180° te pae rewa.
 



He tea, he mōwhaki hoki. Ka whakamahia hei hanga ipu ōrangaranga, hei momo tākai, hei ārai pōkākā hoki .  

Ko te 95° te pae rewa.  

Ko te kirihou kōmāmā hei tauira.  



Ko ngā momo kirihou kē atu kāore e taka ki raro i ngā momo o runga ake nei. Hei tauira, ko ngā momo kirihou  ka hangaia ki ngā paparanga kirihou matatini.  

Whakamahia ai ēnei momo hei hanga  taputapu tāhiko, pātara pēpi, kōpae rorohiko hoki. 

Takenga Mai

kiri - skin

hou - new

Tauira KŌrero

Nā tētahi mātanga pūtaiao nō Peretiama te kirihou tuatahi i whakaputa i te tau 1907.

He aha ngā momo kirihou e hangaruatia ana i te taupuni hangarua o te tāone?

He mea whakakore te whakamahinga o te pēke kirihou hei kawe hokohoko i te tau 2019.

WhakamĀrama Āpitihanga