!
Welcome to PAEKUPU, words related to Te Marautanga o Aotearoa. Curriculum areas presently available on PAEKUPU: Toi Ataata, Te Reo Matatini, Puoro, Te Reo Pāngarau, Te Reo Pūtaiao, Ngā Mahi a te Rēhia, Hangarau, Tikanga ā-Iwi
 
X
Hangarau

whiringa kai

diet (food intake)

tūingoa

WHAKAMĀRAMA

Ko ngā kai ka kainga e te tangata i ia rā. Ko te whiringa kai a te tangata tētahi āhuatanga matua ka pā ki tōna hauora.

The food a person eats on a daily basis. A person's diet has a major influence on their health.

Tauira KŌrero

Me āta tirotiro mēnā e rawaka ana ngā taiora i roto i tō whiringa kai.

Ko te utu o te kai tētahi āhuatanga ka tino pā ki te whiringa kai a te tangata.

E whāia ana kia iti te huka i taku whiringa kai.

WhakamĀrama Āpitihanga

Mēnā e whai ana te tangata kia iti tana kai, ka kīia tērā ko te whakatiki, i te nuinga o te wā ko te whakaheke taumaha te take. Ko tētahi rautaki whakatiki, ko te whakaiti i te tirikai ka hoatu ki te pereti.

Mēnā ka hiahiatia kia tere te whakaheke taumaha, ka tino whakaitia te kai e kaingia ana, ā, ka kīia tērā ko te whakapuango. He nui ngā raru tērā ka hua ake i te whakapuango, pērā i te pohokore, i te whakaruhi o ngā pūnaha tinana, nāwai ā ko te māuiui pohokore te otinga atu.

Ko te kai inati te tauaro o te whakatiki, arā, ka nui te kai a te tangata, waihoki he kai paraurehe i te nuinga o te wā. Kāore te tangata e aro ki tōna hauora, ki tōna kaitā rānei.

Ko ngā taiora matua, koirā ngā momo me nui te kai e ora ai te tangata. Arā, ko te warowaihā, te ngako me te pūmua.

Kia iti te kai i ngā taiora moroiti, engari he wāhi nui tonu e ora ai te tangata. Koia ko ngā huaora me ngā kohuke pērā i te konupūmā.

Arā ētahi momo kai kāore e pai ana ki ētahi tāngata, inā he mate, he māuiui te hua, ka kīia tērā ko te pāweratanga kai. Arā hoki te hunga kāore i te whakapono e tika ana kia kaingia ētahi kai. Nō reira ka whakakorea ērā i tana whiringa kai. Hei tauira:

Ka kīia te hunga kāore e kai i te mīti i tētahi huamīti rānei he kaimanga. Ka kai tonu rātou i ētahi hua o te kararehe, pērā i te hēki me te miraka. Arā hoki te kaiota - kāore rātou e kai i tētahi paku hua o te kararehe.

Ko te kaihoromata tētahi atu momo whiringa kai, inā ko te momo kai ka takea mai i te taiao, pērā i te mīti, i te ika, i te huawhenua, i te huarākau, i te kano me te nati. Kāore e kai i te kai tukatuka.

Ka whakaitia ētahi momo kai i te whiringa kai a ētahi tangata. Hei tauira:

Ko te āpitihanga whiringa kai tētahi momo pire, momo inu rānei hei whakakaha ake i ngā wāhi e kōpaka ana te whiringa kai a te tangata. Ko ētahi ko te āpitihanga pūmua, ko te āpitihanga huaora me te āpitihanga kohuke.

Takenga Mai

whiringa - selection, choice

Tauira KŌrero

Me āta tirotiro mēnā e rawaka ana ngā taiora i roto i tō whiringa kai.

Ko te utu o te kai tētahi āhuatanga ka tino pā ki te whiringa kai a te tangata.

E whāia ana kia iti te huka i taku whiringa kai.

WhakamĀrama Āpitihanga