!
Welcome to PAEKUPU, words related to Te Marautanga o Aotearoa. Curriculum areas presently available on PAEKUPU: Toi Ataata, Te Reo Matatini, Puoro, Te Reo Pāngarau, Te Reo Pūtaiao, Ngā Mahi a te Rēhia
 
X
Te Reo Pūtaiao

tai

tide

tūingoa

WHAKAMĀRAMA

Ko te piki me te heke o te wai o ngā moana o Papatūānuku nā te kukume a te tō ā-papa o te Marama.

The rise and fall of the water in the Earth’s oceans as a result of the gravitational pull of the Moon.

Tauira KŌrero

He aha i puta ai te tai akoako?

Rangahautia ngā kupu a tēnā iwi, a tēnā iwi, mō ngā momo tai timu me ngā momo tai pari.

Nā te takahuri haere o Papatūānuku e hohoko haere ai te tai i ia ono hāora, arā, ka timu ka pari, ka timu ka pari.

WhakamĀrama Āpitihanga

Nā te kukume a te Marama me te takahuri a Papatūānuku e puta ai te tai timu me te tai pari:

 

Ia marama, e rua ngā tai ririki me ngā tai nunui. Ka puta ēnei tai i runga i te āhua o te noho mai o Papatūānuku, te Marama me te . Mēnā e hāngai ana te kukume a te tō ā-papa o te me te tō ā-papa o te Marama, kāore e pērā rawa te piki o te tai, ka kīia he tai ririki:

 

Mēnā e rārangi mai ana te kukume a te tō ā-papa o te me te tō ā-papa o te Marama, ka tino piki te tai, ka kīia he tai nunui:

 

Koia nei ētahi o ngā kupu mō ngā momo tai:

Te ingoa o te taiTe whakamārama
tai akoakoka tino heke te wai
tai hāroko te timu o te tai nunui, arā, ka tino heke te wai
tai puhaka tino piki te wai
tai rereka tino heke te wai i te wā o te tai nunui
ngā tai a Kupee tino piki ana te tai
tai timuka heke te wai
tai parika piki te wai
tai uwheuwhehe tai nunui

Tauira KŌrero

He aha i puta ai te tai akoako?

Rangahautia ngā kupu a tēnā iwi, a tēnā iwi, mō ngā momo tai timu me ngā momo tai pari.

Nā te takahuri haere o Papatūānuku e hohoko haere ai te tai i ia ono hāora, arā, ka timu ka pari, ka timu ka pari.

WhakamĀrama Āpitihanga